PIERWSZA POMOC

PRZEDMEDYCZNA

WSTĘP

Prawnym obowiązkiem każdego obywatela jest udzielenie pomocy ofiarom wypadków.
Według prawa  osoba, która działając w dobrej wierze i według posiadanej przez siebie wiedzy udziela pomocy ofierze wypadku, a nie uda mu się jej uratować , nie jest zagrożona karą.

Jednocześnie pamiętaj!!!!
Nieudzielenie pomocy ofierze wypadku grozi aresztem lub grzywną . Przez udzielenie pomocy rozumie się nie tylko samodzielne ratowanie ofiar wypadku lecz w szczególności zadbanie o możliwie szybkie sprowadzenie fachowej pomocy medycznej.

PODSTAWY DZIAŁANIA

Podstawowym celem udzielenia pierwszej pomocy przedmedycznej jest dążenie do utrzymania przy życiu osoby poszkodowanej oraz niedopuszczenie do powstania dalszych powikłań, do czasu przybycia karetki pogotowia lub lekarza.

Przebieg czynności

1/ Upewnij się, czy poszkodowany oraz świadkowie zdarzenia są bezpieczni.

2/  Sprawdź, czy bezpiecznie możesz udzielić pomocy i ostrożnie zbadaj poszkodowanego.

3/ Oceń reakcję na bodźce zewnętrzne: głos, potrząsanie, uszczypnięcie.
Należy delikatnie klepnąć - potrząsnąć  poszkodowanego za ramiona i/ lub uszczypnąć i głośno spytać: „czy wszystko w porządku??”

4/ Jeżeli nie reaguje na bodźce zewnętrzne, to należy ocenić czynności oddechowe:

- zaobserwuj ruch klatki piersiowej i brzucha
- sprawdź, czy z nosa i ust wydobywa się powietrze.

5/ Jeżeli poszkodowany nie oddycha, to:

- Delikatnie odchyl poszkodowanemu głowę do tyłu, co w niektórych przypadkach może doprowadzić do przywrócenia oddechu.

- sprawdź, czy wyczuwalne jest tętno. Należy  ułożyć 3 palce wzdłuż przebiegu tętnicy szyjnej.

6/ Jeżeli poszkodowany nie oddycha, wykonaj sztuczne oddychanie wg poniższych zasad:

- Niemowlę -  0-1. rok życia
Sztuczne oddychanie - 30 wdechów/min
Objętość (1 wdech) - 6-7 ml/1kg masy ciała
- Dziecko 1. – do okresu pokwitania
Sztuczne oddychanie - 20 wdechów/min
Objętość (1 wdech) - 6-7 ml/1kg masy ciała
- Dorosły od okresu pokwitania
Sztuczne oddychanie - 12 wdechów/min
Objętość (1 wdech) - 6-7 ml/1kg masy ciała

7/ Jeżeli poszkodowany nie oddycha i nie czujesz pracy jego serca, podejmij czynności reanimacyjne i wezwij pogotowie.

8/ Jeżeli stwierdzisz, że osoba poszkodowana ma poważne obrażenia pleców czy szyi, nie wolno Ci jej ruszać. Wyjątkiem od tej reguły jest ratowanie przed pożarem, wybuchem… itp.

9/ Jeżeli poszkodowany w wypadkach urazowych jest przytomny lub jest nieprzytomnych, ale występują u niego funkcje życiowe w postaci oddechu i tętna, należy ułożyć go w tak zwanej pozycji bocznej ustalonej.

 

 

 

 

10/ Jeżeli poszkodowany leży w pozycji bocznej ustalonej, obserwuj jego funkcje życiowe, by w każdej chwili móc podjąć reanimację.

11/ Jeżeli jesteś sam, nie należy oddalać się od poszkodowanego na okres dłuższy niż l -2 minuty (na przykład w celu wezwania pomocy).

UWAGA!

W każdym przypadku zagrożenia zdrowia i życia rannego, po wykonaniu czynności ratowniczych, należy bezwzględnie skorzystać z pomocy lekarskiej.

 

WZYWANIE POMOCY

Pamiętaj, aby jak najszybciej wezwać pomoc.

- Jeżeli jest co najmniej dwóch ratujących, jeden z nich udaje się po pomoc zaraz po stwierdzeniu, że poszkodowany nie oddycha.

- Gdy na miejscu wypadku jest tylko jeden ratujący, a poszkodowany jest osobą dorosłą, która nie oddycha prawdopodobnie w wyniku choroby serca, należy natychmiast wezwać pomoc.

- W przypadku prawdopodobieństwa utraty przytomności w wyniku braku oddechu, np. spowodowanego urazem, tonięciem, zadławieniem, zatruciem oraz gdy poszkodowanym jest niemowlę lub dziecko, ratujący powinien przez 1-3 minuty wykonywać zabiegi przywracające podstawowe czynności życiowe (oddech, praca serca).

Zasady wzywania pomocy.

1/ Określ dokładnie miejsce wypadku.

- numer lub odcinek drogi

- najbliższe skrzyżowanie,

- charakterystyczne szczegóły otoczenia

- nazwa ulicy, numer domu i mieszkania, piętro

- podaj swój numer telefonu

2/ Opisz zdarzenia

- rodzaj wypadku

- liczba osób poszkodowanych

- możliwe dalsze zagrożenia

3/ Oceń stan osoby zagrożonej

- szacunkowy wiek

- płeć

-  stan przytomności

- oddech

- tętno

- krwawienia

- złamania

4/ Wysłuchaj uważnie przekazanych instrukcji

UWAGA!!! Nie odkładaj nigdy słuchawki jako pierwszy.

Numery służb ratowniczych:
997 - Policja
998 - Straż Pożarna
999 - Pogotowie Ratunkowe
112 - telefonując z telefonu komórkowego dodzwaniamy się do najbliższej jednostki policji. Połączenie jest bezpłatne i można je zrealizować z dowolnego telefonu komórkowego nawet bez logowania się do sieci operatora.
601 100 100 - numer Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, połączenie z każdego telefonu komórkowego
601 100 300 - numer komórkowy Górskiego oraz Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, dostępny jest dla wszystkich, a bezpłatny dla abonentów sieci Plus

 

REANIMACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA

Reanimacja polega na równoczesnym prowadzeniu masażu pośredniego serca i sztucznego oddychania metodą usta-nos bądź metodą usta-usta.

Metoda usta - nos jest bardziej zalecana ponieważ:
- drogi oddechowe są optymalnie otwarte przy zamkniętych ustach
- metoda jest łatwiejsza i bezpieczniejsza dla ratownika.

Aby rozpocząć sztuczne oddychanie i masaż serca należy:
1/ ułożyć poszkodowanego na twardym, płaskim podłożu w pozycji "na plecach".  W przypadku kobiet w zaawansowanej ciąży, podkładamy klin pod prawy bok – aby nie utrudniać dopływu krwi do płodu.

 

2/ udrożnić drogi oddechowe poprzez odchylenie głowy do tyłu;

 

 

3/ usunąć ciała obce (kęsy pokarmu, sztuczne szczęki, wybite zęby itp.) znajdujące się w jamie
ustnej i gardle.

4/ wykonać dwa, inicjujące wdechy powietrza do płuc, co niekiedy może spowodować przywrócenie samodzielnego oddychania i krążenia.

5/ wyznaczyć miejsce ułożenia rąk  ratownika na klatce piersiowej poszkodowanego.

 

Obszar ten znajduje się w jednej trzeciej dolnej części mostka, około cztery centymetry (3 złączone palce) powyżej wyrostka mieczykowatego (czyli dolnego zakończenia mostka). Pamiętaj, że łatwiej znaleźć to miejsce rozpinając lub przecinając grubsze warstwy odzieży okrywające od przodu klatkę piersiową. Ponadto zyskuje się wtedy pewność, że pod warstwą odzieży nie znajdują się odłamki szkła lub ostrych przedmiotów, które mogłyby poranić zarówno poszkodowanego jak i ratownika.

Reanimacja
1/ ułożyć ręce jedna na drugiej tak, ażeby opuszka dłoni jednej ręki leżała na grzbiecie
drugiej ręki, a palce były lekko uniesione ku górze. Kończyny górne wyprostować w łokciach i ustawić w osi zbliżonej do pionowej.

 

UWAGA!!! W przypadku dziecka masaż serca wykonujemy jedną ręką, a u niemowlaka – dwoma palcami.

2/ mostek uciskać szybkim ruchem na głębokość około 4 centymetrów. Siła nacisku potrzebna do uzyskania takiego wychylenia mostka wynosi ok. 20 kilogramów (można w ramach treningu sprawdzić jej wartość na przykład na wadze łazienkowej).

3/ częstotliwość masażu powinna wynosić  80-100 uciśnięć klatki piersiowej na minutę.

4/ po wykonaniu 30 uciśnięć klatki piersiowej, przechodzimy do połączenia uciśnięć z wdechami powietrza do płuc poszkodowanego, wg poniższych zasad:

- Niemowlę - 0-1. rok życia
Rozpoczęcie od - 5 wdechów, a następnie 30 ucisków
Miejsce ucisku - 1 palec poniżej linii sutkowej
Głębokość ucisku - 1,5-2,5 cm
Częstotliwość ucisku - 100 uciśnięć/min
Oddech : ucisk - 2:30, przy 2 ratownikach 2:15
- Dziecko 1. – do okresu pokwitania
Rozpoczęcie od - 5 wdechów, a następnie 30 ucisków
Miejsce ucisku - 1 palec powyżej dołu mostka
Głębokość ucisku - 1,5-2,5 cm
Częstotliwość ucisku - 100 uciśnięć/min
Oddech : ucisk - 2:30, przy 2 ratownikach 2:15
- Dorosły od okresu pokwitania
Rozpoczęcie od - 30 ucisków
Miejsce ucisku - 3 palce powyżej dołu mostka
Głębokość ucisku - 4-5 cm
Częstotliwość ucisku - 100 uciśnięć/min
Oddech : ucisk - 2:30

5/ Akcję reanimacyjną może prowadzić jeden lub dwóch ratowników.

6/ Jeżeli akcję reanimacyjną prowadzi dwóch ratowników, należy – w celu uniknięcia zmęczenia -  co 1-2 minuty zmieniać się rolami. Przerwy wynikające z takich zmian, należy  zmniejszyć do niezbędnego minimum.

7/ Jeżeli nie jesteś w stanie lub nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych, zastosuj uciśnięcia klatki piersiowej.

- jeżeli stosujesz wyłącznie uciśnięcia klatki piersiowej, wykonuj je bez przerwy, z częstotliwością 100 uśnięć /min,

- przerwij swoje działanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko wtedy, jeżeli zacznie on prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.

8/ Kontynuuj resuscytację do czasu gdy:

- przybędą wykwalifikowane służby medyczne i przejmą działania,

- poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać,

- ulegniesz wyczerpaniu.

ZRANIENIA

Każdą ranę pozostawiamy w stanie, w jakim ją zastaliśmy, przykrywając jedynie, możliwie szybko, jałowym materiałem opatrunkowym. W czasie opatrywania ranny powinien leżeć lub przynajmniej siedzieć. Nie należy usuwać ciał obcych tkwiących w ranie, gdyż zapobiegają krwawieniu.

ZŁAMANIA

Pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu dwóch stawów sąsiadujących ze złamaną kością lub dwóch sąsiednich kości, jeżeli uszkodzony jest staw. Jeśli kość przebiła skórę i rana obficie krwawi, zatamuj krwawienie, ale nie próbuj nastawiać kości ani oczyszczać rany. Załóż jałowy opatrunek i natychmiast wezwij pogotowie. Nie przesuwaj ofiary, jeśli ma uszkodzony kręgosłup, szyję lub miednicę.

KRWOTOK Z NOSA

Każ pacjentowi usiąść z głową pochyloną do przodu i siedzieć spokojnie przez dłuższy czas.
Połóż mu na nasadzie nosa i karku zimny, mokry ręcznik lub lód. Jeśli krwawienie nie ustaje, włóż w obie dziurki od nosa tampony z gazy.

OMDLENIA

Ułóż taką osobę na plecach. Upewnij się, że oddycha. Najpierw unieś jej nogi. Rozepnij jej ubranie, otwórz okno lub wynieś ją do chłodnego miejsca. Jeśli omdlenie trwa dłużej niż minutę lub dwie, przykryj poszkodowanego i wezwij karetkę pogotowia.

OPARZENIA

Drobniejsze oparzenia jak najszybciej ozięb zimną wodą lub przyłóż kostki lodu i trzymaj, dopóki ból nie ustąpi. Nie stosuj żadnych maści ani tłuszczów. Pęcherze na skórze przykryj sterylnym opatrunkiem. Nie przebijaj ich ani nie wyciskaj.

ZATRUCIA

Jeśli kogoś bardzo boli brzuch, ma biegunkę, wymioty lub zawroty głowy albo gorączkę, wezwij natychmiast lekarza. Poinformuj, czym najprawdopodobniej ofiara się zatruła – nim przyjedzie, powie Ci, co robić. Nie wywołuj wymiotów, jeśli ofiara połknęła substancję żrącą, a także jeśli śpi lub ma drgawki. Jeśli jest to zatrucie pokarmowe, postaraj się dostarczyć lekarzowi próbkę „podejrzanej” potrawy, jej analiza może przyśpieszyć leczenie. Przy zatruciu czadem wynosimy poszkodowanego z zagazowanego pomieszczenia uważając na własne bezpieczeństwo.

CIAŁA OBCE

Ciała obce mogą być usuwane z rany tylko przez lekarza i ta czynność nie wchodzi w zakres pierwszej pomocy. Niewprawne próby usuwania grożą pozostawieniem w ranie fragmentów ciała obcego, a także stanowią niebezpieczeństwo wprowadzenia dodatkowego zakażenia. Większe ciała obce o gładkich brzegach często tamponują ranę i zapobiegają tym samym powstaniu dużego krwawienia.

UDŁAWIENIA

Zastosuj manewr Heimlicha: stojąc z tyłu, obejmujemy poszkodowanego na wysokości brzucha, kładziemy nasadę złączonych dłoni między pępkiem a dolnymi żebrami. Ściskając do siebie, lekko w górę, wypychamy powietrze z dolnej części płuc poszkodowanego. Wykonuje się 5 serii po 5 razy.

PORAŻENIA PRĄDEM

Pamiętaj, aby ratując porażonego samemu nie zostać porażonym. Odetnij dopływ prądu najszybciej jak to możliwe. Zadzwoń po pogotowie i straż pożarną. Nie dotykaj porażonego, dopóki dopływ prądu nie zostanie odcięty. Dopiero wtedy sprawdź, czy oddycha i czy ma tętno. Jeśli to konieczne, zastosuj sztuczne oddychanie lub masaż serca. Upewnij się, czy nie ma złamań lub
obrażeń wewnętrznych.

PADACZKA

Choremu grozi niebezpieczeństwo zachłyśnięcia oraz uraz głowy, który może doznać, padając na ziemię lub w wyniku nieskoordynowanych ruchów w czasie napadu. Klękamy od strony głowy chorego, a rękoma i udami przytrzymujemy jego głowę, aby zapobiec jej urazom. W jeden kącik ust możemy włożyć chusteczkę, zapobiegając przygryzaniu sobie przez chorego języka i warg. Nie wolno w czasie ataku chorego unieruchamiać siłą.

URAZY GŁOWY

Przy uderzeniu w głowę istnieje niebezpieczeństwo urazu mózgowego i późniejszych
poważnych komplikacji. Jeśli głowa krwawi, załóż opatrunek, zabandażuj i każ rannemu leżeć, dopóki nie przyjedzie lekarz.

ATAK SERCA

Najczęstsze objawy ataku serca to ból w klatce piersiowej i okolicach, czasem promieniujący do szyi i ramion. Ofiara może się pocić i tracić przytomność. Wezwij pogotowie. Jeśli chory ma kłopoty z oddychaniem, pomóż mu przybrać wygodną pozycję. Rozepnij obcisłe ubranie. Zachowaj spokój i spróbuj go uspokoić. W przypadku utraty przytomności sprawdź oddech i tętno, gdy trzeba, podejmij czynności reanimacyjne.

 * * * * * * *

Więcej aktualnych informacji na stronach:

- Polska Rada Resuscytaci >>

- www.ratownictwo.win.pl